|
İnanç, gönülden bağlanma, kat'i kanaat,
yakın. Belli bir düşüncenin, dinin ya da felsefî ekolün prensipleri inanç
esasları.
Dini hükümler iki kısına ayrılır; fer'î amelî olanlar ve aslı; itikadi olanlar.
İkinci kısım dini hükümler inanç esasları ile ilgilidir. Bu grup dinî inanışları
isimleri anlatan itikat sonraları bu inançların bütününe ad olan akâid ile eş
anlamlı kullanır olmuştur. Kelimenin manası üzerine kelâm ve mantık ilmi
çerçevesinde çeşitli ihtilaflar mevcuttur. Ancak bu ihtilaflar aslı ilgilendiren
meseleler değildir. Şu kadarının bilinmesi yeterlidir: itikat; meşhur olan
manası ile aklî kesin hükümdür. Bu hüküm aklî olması dolayısı ile şüphe mahalli
olabilir. Meşhur olmayan ikinci tarife göre; kesin veya tercih edilen aklî bir
hükümdür. ilme istinat eder, şüphe götürmez. Bu mana bazen yakını bilgi ile de
açıklanır (bk. Tehânevî, Keşşâf, II, 952).
İtikat terimi sonraki dönemlerde akâid ile eşanlamlı kullanıldığı için bütün
inanç sistemlerini ifade eder. Her ne kadar günümüzde teorik çerçeve içerisinde
disiplin hâline gelmiş mezhepleri anlatmak için (özellikle kelâmî) mezheplere
atfen kullanılmaktadır. Hakikatte itikat daha geniş anlamları ihtiva eder. En
geniş anlamıyla itikat; kişinin Allah, insan ve kâinat hakkındaki tasavvur ve
telakkilerini kapsayan, olaylara bakış tarzını etkileyen düşüncedir. İslâm iman
esasları bir müminin itikadı olduğu gibi Marksizm ve hümanizm de kendi
mensuplarının itikadıdır (bk. iman mad.)
İslâm'da kelâmî mezhepler Maturidilik, Eşarilik ve Selefilik itikadı
mezheplerdir (bk. Mezhep mad.).
|